Kızıllar Köyü (Bartın-Ulus) Ahşap Ambarlarının Mimari Özellikleri ve Malzeme Değerlendirmesi

Tahıl ambarları, barındırdıkları geleneksel yapım teknikleri, mekânsal çözümleri ve malzeme kullanımlarıyla kırsal yerleşimleri oluşturan özgün yapı gruplarındandır. Ancak günümüzde köylerden kentlere yapılan göçler ve kırsal üretimin azalması sonucunda, bu yapılar kullanılmayarak yok olmaya başlamıştır. Bu çalışma, Bartın ili Ulus ilçesi Kızıllar Köyü’nün Merkez ve Çengelli mahallelerindeki ahşap tahıl ambarlarının yapısal özelliklerini, mekânsal çözümlerini ve malzeme niteliklerini belgelemektedir. Alan çalışmasında incelenen ambarların, su, nem ve hayvanlardan korunmak amacıyla zeminden yükseltildiği, karaboğaz ile kurtboğaz geçme teknikleriyle inşa edildiği tespit edilmiş, yapıların iç mekânında tahılların ve kuru meyvelerin depolanması için “göz” adı verilen derin bölmeler ile “kandil” adı verilen sandık benzeri elemanların oluşturulduğu görülmüştür. Ambarların yapısal elemanları üzerinde gerçekleştirilen analizler; taban ve çatı kirişlerinde yüksek yük taşıma kapasitesine ve çürümeye karşı dirence sahip Meşe (Quercus sp.) ile Anadolu Kestanesi (Castanea sativa) kullanıldığını, duvarlarda işleme kolaylığı sağlayan Doğu Kayını (Fagus orientalis) ve Karaçam / Sarıçam türlerinin (Pinus nigra / Pinus sylvestris) tercih edildiğini ortaya koymuştur. Elde edilen veriler, ambarlarda kullanılan malzemenin yalnızca erişim kolaylığına göre değil, ağaç türlerinin mekanik ve biyolojik özelliklerinin gözetilerek geleneksel deneyime dayalı olarak bilinçli seçildiğini düşündürmektedir. Sonuç olarak çalışma, Bartın ili Ulus ilçesi ahşap ambar tipolojisinden örnekler belgeleyerek Batı Karadeniz kırsal mimari mirasının korunmasına yönelik katkı sunmayı amaçlamaktadır.