Köklerden Rotalara: Zamanın Ruhunda Göç ve Yer Duygusunun Yeniden İnşası

Bilgi toplumunda, teknolojik gelişmeler ve neoliberal politikaların şekillendirdiği zamanın ruhu (zeitgeist); hareketliliği toplumsal yaşamın kurucu bir unsuru haline getirmiştir. Bu süreçte göç ve göçebelik biçimleri çeşitlendiren yeni hareketlilik biçimleriortaya çıkmış ve bireyin mekânla kurduğu ilişkiler köklü biçimde dönüşüme uğramıştır. Ancak toplumsal yaşamdaki bu akışkanlığa rağmen, mevcut göç literatüründe yer duygusu halen büyük ölçüde durağanlığı ve fiziksel sabitliği norm kabul eden "yerleşiklik metafiziği" üzerinden okunmaktadır. Bu çalışma, söz konusu sedentarist yaklaşımı problem olarak tanımlamakta; göç ve yer duygusu ilişkisini "mekânsal dönüş" ve "hareketlilik dönüşü" kuramsal çerçevesi üzerinden yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yer duygusunun dönüşümü temel bileşenleri üzerinden analiz edilmiş; yer bağlılığında fiziksel temastan dijital ağlara; yer bağımlılığında mülkiyetten erişime ve altyapıya; yer kimliğinde ise tekil köklerden yaşam güzergâhı boyunca yayılan rizomatik ağlara doğru gerçekleşen temel dönüşüm eksenleri tespit edilmiştir. Bulgular, yer duygusunun yitirilmediğini; aksine belirsizlikler çağında kimi zaman bir duygusal sığınak ve onarım mekanizması olarak hareket halinde yeniden inşa edildiğini ortaya koymaktadır.